Artykuy
  • Nasza Konstytucja
  • Nasz dotychczasowy dorobek na morzu
  • Polska C
  • Dalsza praca wychowanków PR
  • PR-owskie reportaże
  • Jak się powinniśmy bawić?
  • I przyjemne i pożyteczne
  • O wodzie, co w lodzie zakrzepła
  • Zadbajmy o pomieszczenia dla zwierzat
  • Znaczenie dobrego nasienia do siewu
  • Wrażenia z wycieczki do Danii
  • Wiadomości konieczne i pożyteczne
  • Wskazówki i Rady
  • Dalsza praca wychowanków PR
  • Gromada wiejska
  • Wszystko dla Ojczyzny!
  • Polska C - Ciąg dalszy
  • Sami o swej pracy
  • Zobaczę jak mieszkasz - powiem ci kim jesteś
  • Duże zyski!
  • Przegląd prasy rolniczej
  • Pałac radiowy w Nowym Jorku
  • Akcja kredytowa na radiofonizację wsi
  • Przysposobienie rolnicze a wieś
  • Droga do Danii
  • Na czasie
  • Nasi rodzice
  • Polska C
  • Bezpłatne lekarstwo
  • Na przedwiośniu
  • Wiosenne zabiegi w sadzie
  • Kłopoty z nasionami
  • Nieco majsterkowania
  • Żywokost pastewny
  • Ziemniaki odporne na raka
  • Co wykazały zapiski mleczności krów?
  • O czym piszą inni
  • Zupa kartoflowa
  • Ku czci wielkiego człowieka
  • Uniwersytety Wiejskie w Polsce
  • Prof. Władysław Grabski
  • Uniwersytety Wiejskie w Polsce
  • K o I eż a n ko m — d I a zastanowienia się i przemyślenia
  • Sołtys — i jego rola
  • Zastosujmy samopomoc w budownictwie wiejskim!
  • Jak zdobyć pieniqdze!
  • Wycieczka po własnym gospodarstwie
  • Świadoma hodowla
  • Zwierzęta w służbie człowieka
  • Przedwiośnie w kurniku
  • Przedwiośnie w królikarni
  • Łączna uprawa maku i marchwi
  • Co to są nasiona kwalifikowane?
  • O radiofonizacji świetlic w Polsce
  • Marszałek Edward Rydz-Smigły
  • Rolnictwo na Litwie
  • Policzmy się!
  • Do tych, co kończą PR
  • PSZCZELARZ i OGRODNIK
  • O ZAPRAWIANIU ZBÓŻ JARYCH
  • PR-owcy
  • Domy ludowe
  • Urzqdzajmy wycieczki!
  • Sławni ludzie spod wiejskiej strzechy
  • Czym sq ośrodki zdrowia
  • Jak z małych Jak z ziarnek piasku powstają ogromne góry, tak z małych ceynów rodzą się wielkie dzieła
  • Świadoma hodowla czy rozpłód bezmyślny?
  • Próbne płodozmiany pastewne
  • zdrowe i wysokie plony!
  • Jedziemy do Szwecji
  • O czym piszą inni?
  • Wielkanoc na wsi
  • PR-owskie reportaże
  • Godzianów — wieś postępowa
  • Nasze drogi
  • Deszczowe strugi
  • Jak dawniej bywało i jak teraz czasem bywa
  • SÓL BYDLĘCA ZIELONA
  • ZWALCZANIE MSZYC
  • Łubin pastewny
  • Opisy gospodarowania
  • JAK ZWALCZAĆ RÓŻYCĘ ŚWIŃ?
  • Przegląd prasy samorządowej
  • Wspomnienie o Profesorze Józefie Mikułowskim-Pomorskim
  • Kultura i Nałura
  • Uwagi na czasie
  • Czołem, przodownicy!
  • Skąd się'wzięły u nas ziemniaki?
  • Dzień Lasu
  • Czy się opłaca?
  • Jak zapewnić wodę roślinom
  • Wszyscy do walki z chrabgszczem!
  • Choroby drobiu
  • Wrażenia z wycieczki do Szwecji
  • Spożycie mięsa w świecie i w Polsce
  • Z kraju i ze świata
  • Londyn gra polskie melodie ludowe
  • Kim był Józef Piłsudcki
  • Niezwykły człowiek Aleksander Świętochowski
  • Uczmy się na poletkach
  • Trzeba umieć patrzeć - wiosna na wsi polskiej
  • O łych co kradnq słońce i wodę
  • Leczenie opojów stawu sko­kowego u konia
  • Pyrzysposobienie Rolnicze
  • Bądźmy rozważni
  • Oryginalna surowica przeciw różycy świń
  • Nieco liczb - plony zbóż
  • Spółdzielnie kontroli obór w Szwecji
  • Z prasy rolniczej
  • Przegląd prasy s a m o r z q d o w e j
  • Wiejskie uniwersytety ludowe w Polsce
  • Spisu ludności w Polsce, który został przeprowa­dzony w 1931-ym roku
  • Odbiornki radiowe dla szkół powszechnych
  • Młodzież wiejska a ideały spółdzielczości
  • Organizacja ruchu spółdzielczego w Polsce
  • Praca i współdziałanie trzech spółdzielni w jednej wsi
  • Stragan, czy spółdzielnia?
  • Wspomnienia o Józefie Rzadkowskim
  • Wycieczki do wsi
  • Moje wspomnienia z wycieczki do Czerniewic
  • Do walki z chorobami i szkodnikami roślin!
  • Oryginalna surowica przeciw różycy świń
  • Oświata rolnicza na wsi
  • Sami o sobie
  • O ZWALCZANIU WOŁKA ZBOŻOWEGO
  • Zatrucia zwierzgt ziemniakami i lekarstwami
  • Środki zapobiegawcze zatruciom ziemniakami:
  • Oznaczeniu chwastów, czyli roślin dziko ro­snących
  • O zielonkach i ich użytkowaniu
  • Zielonki strączkowe
  • Sianokosy
  • Spółdzielczość w pracy lwowskiego Związku Młodzieży Wiej­skiej
  • Szkoły spółdzielcze w Polsce
  • Radiofonizacja szkół
  • Gospodarcze znaczenie morza dla polskiej gospodarki
  • Surowce w Polsce
  • Ustrój szkolnictwa w Polsce przedwojennej
  • Wiejskie organizacje młodzieżowe
  • Prace na poletkach z okopowymi
  • Obrona przed wyradzaniem się ziemniaków
  • Studnia
  • Zjazd Wychowanków Uniwersytetu Ludowego w Różynie
  • Pułapki na „Owocówkę jabłkówkę"
  • Z prasy rolniczej
  • Wiosenna burza przyczyniła się do radiofonizacji wsi
  • Jan Matejko w rocznicę urodzin
  • Organizacja szkolnictwa powszechnego
  • Przy­sposobienie Rolnicze
  • Gromadzimy materiały!
  • W ogródku warzywnym
  • Mamy juz prosięta
  • Rozwój spółdzielczości wiejskiej
  • Ludzie z miasta na wyczasach na wiesi
  • Choroby w lecie
  • Dojrzewanie zbóż
  • Pot i pocenie się zwierząt
  • Praca w Toruniu
  • Pokrewne

    Rolnictwo

    Z przeszłości niższych szkół rolniczych przed wojną

    Pomysły i próby nauczania rolniczego na poziomie niższym datują się od paru wie­ków, ale dotyczyły one dawniej wyłącznie służby dla gospodarstw większych. Szkolnic­two zawodowe dla drobnych gospodarzy rol­nych mogło się rozwinąć dopiero po uzyska­niu przez nich wolności osobistej i gospo­darstw własnych. Usamodzielnienie i uwłasz­czenie włościan w Niemczech, gdzie naj­wcześniej rozwinęło się szkolnictwo rolnicze, miało miejsce w pierwszej połowie XIX wie­ku. U nas te reformy rolne odbywały się w różnych czasach, mianowicie w b. zaborze pruskim w latach 1811 — 48, w zaborze au­striackim w 1848 r., w b. Kongresówce uwłasz­czenie nastąpiło w 1863 4 r., a na Ziemiach Wschodnich w 1861 — 63 roku. Z tych to właśnie względów na»i drobni rolnicy dopie­ro w drugiej połowie XIX wieku mogli być obejmowani nauczaniem szkolnym. Niższe szkoły rolnicze zakładano na zie­miach polskich stosunkowo wcześnie, ale przez cały prawie wiek XIX były one rzadkie i przeznaczone bądź dla pracowników fol­warcznych, bądź dla cudzoziemców. Szko­ły rolnicze niższe dla drobnych rolników pol­skich powstały dopiero na przełomie XIX i XX w. Zanim przejdziemy do nich, zrobimy krótki przegląd początków tych szkół według istniejących wtedy zaborów. Nauczanie szkolne na poziomie niższym zaczęło się w Marymoncie pod Warszawą w 1824 r. Zadaniem jego było przygotowanie pomocników dla tych, którzy zdobywali wyż­sze wykształcenie (również w Marymoncie). Następnie w 1859 r. założono cztery podobne szkoły, tak, iż było ich razem 5 w miejsco­wościach: 1) Końskowola pod Puławami (z Marymontu w 1862 r.), 2) Weronów pod Ra­domiem, 3) w Radomsku, 4) w Niegłosach pod Płockiem oraz 5) pod Lublinem. Wypa­dało to mniej więcej po jednej szkole na ówczesne województwo. Po upadku powsta­nia styczniowego szkoły te zwinięto w 1865 roku. Dopiero po trzydziestu latach, miano­wicie w 1896 r., otwarto w Sobieszynie pod Garwolinem nową niższą szkołę rolniczą, która miała służyć dla włościan, ale napraw­dę sposobiła ona folwarkom rządców; zresz­tą obowiązujący tam język rosyjski czynił tę szkołę dla włościan niedostępną. W Woroń-cu pod Wilnem w 1909 r. otwarto niższą szkołę rolniczą o kursie trzyletnim (III rok hodowla i mleczarstwo), która była przezna­czona dla pracowników folwarcznych. Szko­ła ta istniała tylko do wojny. W dawnej Galicji pierwsza szkoła rolni­cza powstała w Czernichowie pod Krakowem w 1860 r. z dwoma kursami: 1) niższym dla czeladzi folwarcznej, 2) wyższym dla karbo­wych, gumiennych i ekonomów (po 20 la­tach została ona przekształcona na średnią). Później ziemiaństwo otworzyło szereg trzylet­nich szkół niższych rolniczych, również dla przygotowania pracowników folwarcznych, a mianowicie w Dublanach tzw. „szkołę pa­robków" (1873 r.), następnie w Horodence (1885 — 1914), Jagielnicy (1885 — 1914), Kobiernicach (1886 — 1915), Bereźnicy (1896), Suchodole (1898) i Miłocinie (1906). Ostatnie trzy dźwignęły się po wojnie, a Ho-rodenka później, i służą teraz przede wszyst­kim drobnym rolnikom gospodarzom. Można by tu również wspomnieć o szko­łach lub podobnych urządzeniach dla kształ­cenia kobiet w dziedzinie gospodarstwa do­mowego. Najdawniejsze z nich miały na wi­doku kształcenie klucznic i kucharek dla śmy młodzi, wszystko jest przed nami" (Słowacki). dworów ziemiańskich. Z bardziej znanych można wymienić zakład w Kórniku pod Poz­naniem z 1882 r., później tenże w Kuźnicach pod Zakopanem od 1885 r. Ziemie wschodnie miały dla tych samych celów od 1899 r. do wojny szkołę w Wilnie,.a w latach 1900 — 15 p. Bernatowiczówny pod Wilnem, w b. Kon­gresówce w Grędzinach pod Ciechanowem (dla szafarek). W zaborze pruskim rozwijano dla chło­pów inny typ niższej szkoły rolniczej, mia­nowicie szkołę zimową, i to już dla włościan. Pierwsza taka szkoła powstała w 1834 r. w Niemczech, ale silniejszy rozwój tych szkól nastąpił dopiero po 1850 roku. Kiedy, w mia­rę szerzenia się postępu rolniczego, wymaga­nia wzrosły, utworzono w tych szkołach dru­gi kurs 5-miesięczny podczas następnej zimy. W ten sposób powstały szkoły dwuzimowe. Na ziemiach polskich pierwszą szkołę dwuzi-mową otworzyli Niemcy w 1890 r. (Wschowa, obecnie w Niemczech), a do wojny ilość ich doszła do 12 w Wielkopolsce i kilka na Po­morzu. Były one niemieckie i tylko do kilku z nich przyjmowano Polaków, to też nasi chłopi niewiele mogli z nich korzystać. Szkołę rolniczą dla gospodarzy polskich stworzono dopiero w Pszczelinie pod War­szawą (pow. Błonie) w 1900 roku. Nazwa jej brzmiała: „Kursy pszczelniczo - ogrodnicze", a była ona przeznaczona „dla synów włoś­ciańskich, o których będzie wiadomem, iż na własnych gospodarstwach osiądą". Nazwa kursów pochodzi stąd, że Rosjanie nie po­zwalali na prowadzenie normalnych lekcyj ani też na używanie nazwy szkoły. Na kursach tych wolno było tylko prowadzić zajęcia praktyczne z małą ilością wyjaśnień. Naprawdę jednak była to szkoła rolnicza z lekcjami i zajęciami praktycznymi w kilkunasto-morgowym gospodarstwie i warszta­tach. Nauczanie trwało 11 miesięcy (15.1.—15.XII.), uczono w języku pol­skim. Zresztą nie tylko przygotowy­wano tam młodzież na światłych rol­ników, ale i wychowywano przy po­mocy internatu na dobrych obywateli przyszłej Polski. Do założenia Pszcze-lina najwięcej przyczynił się Maksy­milian Malinowski, a do wyrobienia tej szkoły na pewien typ ś. p. J. Dziu­bińska. Dopiero w 1912 roku otwo­rzono drugą podobną szkołę — „Mie­czysławów" pod Kutnem, a w 1913 r. „Pók w Liskowie pod Kaliszem i w Krzyżewie pod Wysokim Mazowieckim. Pomyślano też i o dziewczętach wiejskich. Mianowicie J. Dziubińska po paru latach opuściła Pszczelin i niebawem na jego wzór otworzyła podobne kursy żeńskie w Kruszyn-ku pod Włocławkiem (1904 — 14); później uruchomiono podobne kursy w Mirosławi-cach pod Kutnem (1908 r.), w Gołotczyźnie pod Ciechanowem (1911), w Nałęczowie pod Puławami (1911 — 34) i inne. Dla ścisłości należy dodać, że zbliżona do tego typu szko­ła powstała już w 1900 roku w Albigowej pod Łańcutem, a za nią w Korczynie pod Kros­nem w 1905 r., w Szynwałdzie pod Tarno­wem w 1909 r., w Olesku pod Złoczowem w 1906 r., w Podegrodziu pod N. Sączem w 1913 r., w Bachowicach pod Wadowicami w 1910 r. i inne. Były również robione próby z uruchomie­niem jednozimowych szkół rolniczych, oczy­wiście poza zaborem pruskim. Pierwszą taką szkołę otwarto w Cieszynie na Śląsku w 1895 roku. Przykład ten znalazł niebawem naśla­dowców w b. Galicji: w Niewiarowie pod Wieliczką (1898 — 1913), w Wojsławiu pod Mielcem, w Tęgoborzu pod N. Sączem (z Nie-gowici), w Pilznie (z Lubczy, później w Dul-czówce) w 1906 r. i w Gródku Jagielońskim. Kongresówka miała je w Nałęczowie pod Pu­ławami 1907 — 35 r. i w Sokołówku pod Cie­chanowem 1910 — 14 r. Poza omówionymi już typami szkół ist­niały jeszcze inne, niejako specjalne, np. mleczarskie, drobiowe, chmielarskie, handlo-we itp., ale ściśle związane z rolnictwem. Zaczniemy od byłej Galicji. Istniały tam oko­ło 1847 r. kursy uprawy oraz przerobu lnu w Krasiczynie i Harcie (środk. Małopolska), podobne w Gródku Jagiellońskim około 1877 roku, dalej kursy chmielarskie były w Czar­nych Niwach pod Łopatynem około 1880 r. i w Starym Siole pod Brodami 1888 — 1914. Szkoła mleczarska istnieje w Rzeszowie od 1903 roku. Szkoła drobiarska w Zielonej ko­ło Rawy Ruskiej była czynna w latach 1905— 14. Warto też dodać, że istniały szkoły ko­łodziejskie w Kamionce Strumiłowej i Gry­bowie, szkoła gorzelnicza w Dublanach, a po­za tym kursy drenarskie, maszynowe i wy­chowu świń. Na krótko przed wojną świa­tową urządzono w b. Kongresówce kursy handlowe w Szymanowie pod Sochaczewem 1913 — 14, w Janowie lubelskim w 1914 r. Były też, i to od dawna, różne kursy dla me­chaników dworskich, drenowania, uprawy torfowisk itp. Wojna światowa zrujnowała większość naszych niższych szkół rolniczych, tak, żt pozostały tylko nieliczne, a część z nich zo­stała odbudowana po wojnie, zresztą nieraz w dość późnym okresie. Widoki na przywró­cenie Polski do życia pobudzały wielu ludzi do projektowania, a nawet zakładania nowych szkół już podczas wojny.

    O serwisie

    “ Serwis poświęcony zagadnieniom oraz nowinkom na temat rolnictwa w okresie przedwojennym. Mam głęboką nadzieje, że zawarte tutaj rady, znajdą zastosowanie w rolnictwie teraźniejszym.”


    Artykuy
  • CO ZYSKALIŚMY PRZEZ SOLENIE SIANA
  • Szkoła Rolnicza Żeńska w Willi - Górze.
  • Kompostowe przemiany
  • Stan organizacji szkolnictwa powszechnego
  • Łubin pastewny
  • Więź
  • Kultura dźwignią wsi
  • Z gospodarstwa domowego
  • Żywienie owiec na pastwiskach
  • Teoria a praktyka
  • Na nowym poletku
  • Duńska Wystawa Rolnicza w Kopenhadze
  • Lustracja poletka
  • Jak wymierzyć nowe poletko
  • Radio w szkole roIniczej
  • Sierpniowe dni
  • Czy rolnicy mogą pomóc armi
  • Zakończenie pracy rocznej w zespole Przysposobienia Rolniczego
  • Warzywa na pokaz
  • Ochrona zbóż ozimych
  • Sprawy rolnicze
  • Nasze owce w jesieni
  • Mały sad
  • Strzyżenie owiec
  • Mieszanka poznańska
  • Biologiczne zwalczanie szkodników
  • Gimnazja i szkoły ogólnokształcace
  • Z gospodarstwa domowego
  • Kultura ludowa w programach radiowych
  • Zamieniajmy słowa w czyny!
  • Stoiska handlowe
  • Jak ło było na wystawie Przysposobienia Rolniczego w Woropajewie
  • Dwa przykłady uprawy ziemniaków
  • „Dom Chłopski" w Warszawie
  • Czyste nasienie — zdrowa roślina
  • Czy istnieje ptasie mleko
  • Konkurs wychowu prosiat
  • Konkursy wychowu drobiu
  • Pomyślmy o kiszonkach!
  • O czym pisza inni ?
  • Z przedwojennej prasy rolniczej
  • Przewodnik wycieczek wiejskich
  • Czy założenie sadu to wielkka sztuka
  • Rolnicze sprawy zbożowe
  • Wiejskie potrawy kulinarne
  • Zbliżamy się do Zachodu
  • Kryzys się nie powtórzy
  • Czym jest uniwersytet ludowy
  • Co, dlaczego i jak?
  • Jak cię widza tak cię piszą
  • Nowy przewodnik wiejski
  • Sprawa domów społecznych na wsi
  • O ustroju szkolnictwa
  • Jak wyglada Przysposobienie Rolnicze na Litwie
  • Wbrew prawdzie
  • Przechowanie okopowe płodów rolnych
  • Jesień na łąkach
  • Zakiszanie pasz
  • Opłaty od maki i kasz w polsce przedwojennej
  • Z pism samorzqdowych
  • O kiszonkach
  • Samorząd a spółdzielczośc
  • Rady i wskazówki dla samouków-rolników
  • Rozważania na progu nowego roku szkolnego B
  • Zjazd Wołyńskiego Związku Młodzie­ży Wiejskiej.
  • Przy rozpoczynaniu prac na wsi
  • Zespół pionierów Przysposobiena Rolniczego w kole młodzieży wiejskiej
  • Zespół jako akcelator rozwoju wsi
  • Idea Przysposobienia Rolniczego w Polsce
  • Zwalcznie Piędzika Przedzimka
  • Historia powstania szkół rolniczych
  • Egzamin konkursowy dla młodzieży wiejskiej
  • Nagrody - jako elament zachęcajacy młodzież do pracy na wsi
  • Początki Przysposobienia Rolniczego w Danii
  • Współpraca w naszej wsi
  • O wyborach do rad gromadzkich
  • Dlaczego lubię czytać „Przysposobienie Rolnicze"
  • Sól dla zwierząd domowych
  • Przeludnienie na wsi
  • Wykorzystajmy pochodzenie prosigt
  • Gospodarska hodowla świń
  • Spożytkowanie łetów ziemiacznych
  • Pisma młodzieży wiejskiej
  • C u d z e c h w a I i c i e swego nie znacie
  • Powrót Zaolzia do macierzy
  • Czym nas wzbogaciło Zaolzie?
  • O kursach dla zespołów Przygotowania Rolniczego
  • Dożynki na wsi
  • Wspomnienia z pobytu w szkole rolniczej
  • Rolnictwo akademickie
  • P oczątek nauczania rolnictwa na poziomie akademickim
  • Czego uczą w duńskich uniwersytetach ludowych
  • O szpitalach i korzystaniu z nich
  • Wybory do rad gminnych
  • Dlaczego nie można przerywać pracy hodowlane
  • Popiół — na łqki
  • Nie skąpo, ale oszczędnie
  • O paszach dla owiec w zimie
  • Z pism samorzadowych
  • Z pism spółdzielczych
  • Z kroju i ze świata
  • Wzkoryzstujemy okrespastwiskowy
  • Potrzeby szkół powszechnych i liceów
  • Rady i wskazówki dla samouków
  • Radio w oświacie pozaszkolnej
  • W Dzień Zaduszny na polskiej
  • Budowa Państwa Polskiego
  • Nasz dwudziestoletni okres odyzskania niepodleglosci
  • Ruch młodzieży wiejskiej i jego znaczenie
  • Cośmy zdobyli do dzisiaj w akcji Przysposobienia Rolniczego
  • Zaplanujmy ogródek warzywny na rok przyszły!
  • Państwowy Bank Rolny wobec drobnego rolnictwa
  • Ulgi dla rolników, którzy zawarli układy konwersyjne za pośrednictwem Banku
  • Kredyty dla młodzieży wiejskiej
  • Udział Komunalnych Kas Oszczędności w dorobku 20-lecia Polski Niepodległej
  • Z prasy rolniczej
  • Polskie Radio pełni doniosła służbę społeczna
  • Dania wiejskie
  • Czekamy na Was, Wychowankowie Szkół Rolniczych!
  • Pod rozwagę przodownikom zespołów Przysposobienia Rolniczego
  • Dobrzy znajomi rolnicy
  • Praca przodownika w zespole Przysposobienia Rolniczego
  • Akcja Przyspo­sobienia Rolniczego
  • Średnie szkoły rolnicze
  • Jak zdobyć świadectwo z ukończenia 7-klas szkoły powszechnej
  • Wieś twórcza
  • Bakterie w gospodarce przyrody
  • W kreciej paszczy
  • Przykład godny naśladowania
  • Czy warto budować sławy rybne?
  • Ziarnko do ziarnka, az się zbierze miarka
  • Zbierajmy łom!
  • Z pism samorządowych
  • Związek Spółdzielni Rolniczych a Związek Spółdzielni Spożywców
  • Ciekawe książki rolnicze
  • Radio na wsi
  • Bajaka czy nie bajaka wiejska
  • Zebrania samokształcące rolników
  • Planowanie powszechne uczenie się rolnictwa
  • Wrażenia z pokazu
  • Wystawa Przysposobienia Rolniczego
  • Z przeszłości niższych szkół rolniczych przed wojną
  • Wybory do Rad Powiatowych
  • Zgłasznie kandydatów do Rad Powiatowych
  • O pielęgnacji i żywieniu owiec — macior i jagniqt
  • Zima w kurniku
  • Chów królików
  • Przysposobienie Rolnicze nie jest organizacjq młodzieży
  • W okresie samokształceniowym
  • Co dał rolnikom pokaz w Chełmży
  • Rozwój szkół gospodarskich
  • Rola w zimie
  • Gospodarstwo stawowe i jego zakładanie
  • Znaczenie hodowli w życiu gospodarczym Polski
  • Wieś tworząca
  • Samorząd i radiolonizacja wsi
  • dom spokojnej jesieni